Veraset İlamı Nedir? Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır?

Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesine göre başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh hukuk mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Belge, kimin mirasçı olduğunu ve payını gösterir; mirasçıların bankalarda, tapuda ve diğer kurumlarda mirasbırakanın malvarlığı üzerinde işlem yapabilmesi için istenir.

Kanun iki yol öngörür: sulh hukuk mahkemesi veya noter (TMK md. 598; Noterlik Kanunu md. 71/A). Noterlik Kanunu'na göre mirasçılık belgesi verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları belge verilmesi için yeterli değilse veya belge yabancılar tarafından talep ediliyorsa belge noterler tarafından verilemez (md. 71/B); bu hâllerde sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Noterin verdiği belge hakkında menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir (md. 71/C). Güncel başvuru şartlarını başvuru yapacağınız noterlikten veya mahkeme kalemlerinden öğrenmeniz yerinde olur.

Yasal mirasçılar zümrelere ayrılır. Birinci zümre mirasbırakanın altsoyudur; çocuklar eşit olarak mirasçıdır ve ölmüş çocuğun yerini kendi altsoyu alır (TMK md. 495). Altsoy yoksa mirasçılar ana ve babadır (TMK md. 496). Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasçı olur: altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, ana-baba zümresiyle birlikte yarısı, büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikte dörtte üçü; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK md. 499).

Ölüme bağlı tasarruf (vasiyetname veya miras sözleşmesi) varsa durum değişebilir. Bu hâlde mirasçılık belgesi yasal mirasçıları gösterirken, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge kanunda ayrıca düzenlenmiştir: ilgililere tasarrufun bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarruf yapılan kişiye sulh mahkemesince bu belge verilir (TMK md. 598/2).

Hayır. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı da saklıdır (TMK md. 598). Belge bu nedenle mirasçılığın ispatı için kullanılan bir belgedir, mirastaki payların paylaşıma ilişkin uyuşmazlıklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Mirasçılar arasında paylaşım konusunda anlaşma yoksa mirasın paylaştırılması için ayrıca dava açılması gerekebilir.

Miras, üç ay içinde reddolunabilir. Yasal mirasçılar için bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar (TMK md. 606). Mirasbırakanın borçları mirasçılara geçebileceği için borçlu olduğu düşünülen bir terekede bu sürenin kaçırılmaması önemlidir.