Aile Hukuku

Boşanma sebepleri ve boşanma türleri

Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel olarak düzenler. Zina, hayata kast ile pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı özel boşanma sebepleridir. Genel boşanma sebebi ise evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeyi çekilmez hâle getirecek derecede temelinden sarsılmasıdır.

Uygulamada boşanma davaları anlaşmalı ve çekişmeli olarak ayrılır. Anlaşmalı boşanmada eşler boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşır; çekişmeli boşanmada ise sebepler ve sonuçlar mahkeme tarafından yargılama sonunda belirlenir.

Anlaşmalı boşanmanın şartları

Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi gerekir. Hâkim tarafları bizzat dinler; iradelerinin serbestçe açıklandığına ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin uygun olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir. Bu nedenle eşlerin imzaladığı protokolün sadece tarafların değil, çocukların da menfaatini gözetecek şekilde hazırlanması önem taşır.

Protokolün içeriği ve hâkimin rolü için anlaşmalı boşanma protokolü yazımıza bakabilirsiniz.

Yetkili mahkeme ve dava süresince geçici önlemler

Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Dava devam ettiği sürece hâkim, eşlerin barınması, geçimi, mal yönetimi ve çocukların bakımı gibi konularda gerekli geçici önlemleri resen alır. Bu önlemler dava sonuçlanana kadar geçerli olur.

Boşanmanın mali sonuçları

Boşanma kararıyla birlikte ya da ayrı davayla maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve çocuk giderlerine katılma gibi mali taleplerin ileri sürülmesi mümkündür. Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zarar gören kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi tazminat isteyebilir; kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat talep edebilir.

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir. Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması da ayrıca talep edilebilir. Velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır.

Boşanmadan doğan bu dava haklarında zamanaşımı, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıldır.

Velayet ve kişisel ilişki

Evlilik devam ederken velayet ana ve babaya birlikte aittir. Boşanma hâlinde çocuk, kendisine bırakılan tarafa velayete verilir; velayet kararında çocuğun yararı belirleyici olur. Velayeti almayan ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması da mahkemece düzenlenir.

Mal rejiminin tasfiyesi

Eşler evlilik sırasında başka bir mal rejimi seçmemişse yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Yasal rejimde, her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir. Zina veya hayata kast sebebiyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını azaltabilir veya tamamen kaldırabilir.

İlgili konular

• Miras hukuku: Mal paylaşımı ve aile ilişkileri çoğu zaman miras planlaması ile birlikte ele alınır.
• Gayrimenkul hukuku: Aile konutu ve tapuya kayıtlı taşınmazlar mal rejimi tasfiyesinde gündeme gelebilir.
• Ceza hukuku: Aile içi şiddet iddialarında ceza yargılaması ve koruma tedbirleri ayrıca değerlendirilir.